Του Ηλία Δαραδήμα*

 

Μετά το 1880, η ποδιά φτιαχνόταν από βελούδο κεντημένο με χρυσό ή μετάξι σε

σχέδια παρμένα από τα δυτικά πρότυπα. Το ποδιόσκινο ήταν μια λεπτή τσόχινη ή βελούδινη κεντημένη λουρίδα υφάσματος 3 εκ., και κατέληγε σε κορδόνι με δυο φούντες που έδενε μπροστά στην κοιλιά. Ο Φκας ήταν μια ζώνη μήκους 3.50 μέτρων και φάρδους 20 εκ. υφαντή, κόκκινη για τις ανύπαντρες και μαύρη με σχέδια για τις παντρεμένες. Οι κάλτσες ήταν ίδιες με τις ανδρικές από “σαγιάκι” λευκές χωρίς πατούσες. Το μαντήλι ήταν άσπρο μεταξωτό το νυφικό και στο τελείωμά του έμπαινε μια τρέσα που έκαναν οι ίδιες οι γυναίκες από μετάξι σχηματίζοντας μικρά φουντάκια τα “κουμπουρέλια” ή μια σειρά από κρόσσια με τα ίδια φουντάκια, η “γάζα με τις φούντες”. Τα καθημερινά μαντήλια ήταν κρεμεζί σταμπωτά για τις νέες και καφέ σκέτα για τις ηλικιωμένες.
Επίσης, μετά το 1880, η φορεσιά με το σιγκούνι απλοποιήθηκε. Καταργούνται το παλιό υφαντό πουκάμισο με τα πολύχρωμα κεντήματα και το τζάκο και αντικαθίστανται από ένα μακρύ βαμβακερό εσωτερικό πουκάμισο, ένα χασεδένιο μισοφόρι στολισμένο με δαντέλες και πιετάκια και ένα εξωτερικό πουκάμισο από μεταξωτό ουγιωτό ύφασμα στολισμένο με δαντέλες στην τραχηλιά, στα μανίκια και στον ποδόγυρο. Το σιγκούνι παραμένει το ίδιο αλλά είναι διακοσμημένο με απλικαρισμένα κομμάτια τσόχας σε μαύρο ή κόκκινο χρώμα, κεντημένα με χρυσό ή μετάξι. Η ποδιά είναι συνήθως βελούδινη με πολλά κεντήματα από χρυσό ή μετάξι. Κοσμήματα δεν φορούσαν όλες οι γυναίκες, ήταν προνόμιο των πλουσίων. Τα “θυληκωτάρια”, ήταν ασημένιες πόρπες που κούμπωναν το σιγκούνι κάτω από το στήθος και το γιορντάνι. Με την απλοποιημένη φορεσιά φορέθηκε η καρφίτσα ή το μενταγιόν δυτικής προέλευσης. Στα αστικά κέντρα της Φωκίδας όπως στο Χρισσό, Ιτέα, Άμφισσα, κ.α. φορέθηκε η φορεσιά που καθιέρωσε η βασίλισσα Αμαλία, δηλ. το μεταξωτό πουκάμισο με τις δαντέλες στην τραχηλιά και στα μανίκια, το μακρύ πολύπτυχο φόρεμα από πολύτιμη στόφα, το βελούδινο ή τσόχινο χρυσοκέντητο γιλέκο “μπουκότο”, το κόκκινο φέσι με τη μακριά χρυσή η μεταξωτή φούντα “παπάζι”. Από το 1880 και μετά, αυτή η φορεσιά διαφοροποιήθηκε και φορέθηκε σε πολλά αστικά μέρη της Ελλάδας. Αποτελείτο από τη μακριά φούστα, τη μεσάτη ζακέτα από μονόχρωμο συνήθως μεταξωτό ύφασμα κυρίως σε γκρι ή μπορντώ χρώμα. Παρέμενε όμως το κόκκινο φέσι με τη μακριά φούντα.

Πηγή: ΗΛΙΑΣ ΕΥΘ.ΔΑΡΑΔΗΜΟΣ, συλλέκτης
‪#‎Chrisso_Museum‬ ‪#‎Chrisso_Foresia_Fokidos‬ ‪#‎Dimos_Delfon‬